Umowa o praktyki studenckie i absolwenckie

Marek Wojna
Ekspert kariery w Students.pl
Aktualizacja: 3 września 2020
6 min
Chciałbyś zdobyć doświadczenie, żeby po ukończeniu studiów być atrakcyjniejszym na rynku pracy, więc starasz się o praktyki studenckie lub absolwenckie? A może chcesz po prostu zaliczyć praktyki zawodowe przewidziane w programie Twoich studiów? Zanim podpiszesz umowę z firmą w której zamierzasz odbyć praktykę albo staż, sprawdź w jakiej formie możesz nawiązać współpracę, jakie prawa przysługują ci jako studentowi lub absolwentowi uczelni wyższej, na jakich warunkach będziesz mógł wymówić współpracę i w jakich okolicznościach przysługuje ci ubezpieczenie zdrowotne. Umowa o praktyki studenckie i absolwenckie

Jaka umowa o praktyki studenckie lub staż?

Przedsiębiorcy mają do dyspozycji kilka rodzajów umów na podstawie których mogą zatrudnienić studenta lub absolwenta na praktyki lub staż. Strony umowy mogą wybrać następujące formy zatrudnienia:

  1. Umowa o praktyki absolwenckie
  2. Umowa zlecenie
  3. Umowa o organizację studenckich praktyk zawodowych
  4. Staż z Urzędu Pracy
  5. Wolontariat

W artykule poświęcimy uwagę trzem najpopularniejszym formom zatrudnienia praktykantów i stażystów, czyli: umowie o praktyki absolwenckie, umowie zlecenie, a także umowie o praktyki zawodowe.

Umowa o praktyki absolwenckie

Co to jest praktyka absolwencka / umowa absolwencka?

Praktyka absolwencka to szczególnego rodzaju umowy, który ma na celu ułatwienie absolwentom uzyskania doświadczenia i nabycia umiejętności praktycznych niezbędnych do wykonywania pracy w przyszłości. Ten rodzaj umowy regulowany jest przez przepisy Ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich. Co do zasady do praktyk absolwenckich nie stosuje się przepisów kodeksu pracy, poza kwestiami dotyczącymi zasad niedyskryminacji, równego traktowania, wymiaru czasu pracy, czy odpoczynku.

Dla kogo umowa o praktyki absolwenckie?

Praktykę absolwencką może odbyć osoba, która ukończyła co najmniej gimnazjum lub ośmioletnią szkołę podstawową i w dniu rozpoczęcia praktyki nie ukończyła 30. roku życia.

Warunki formalne zawarcia umowy o praktyki absolwenckie

Umowa o praktykę absolwencką zawierana jest na piśmie i powinna określać w szczególności:

  1. rodzaj pracy, w ramach której praktykant ma uzyskiwać doświadczenie i nabywać umiejętności praktyczne;
  2. okres odbywania praktyki;
  3. tygodniowy wymiar czasu pracy w ramach praktyki;
  4. wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli praktyka ma być odbywana odpłatnie.

Praktyka absolwencka a wynagrodzenie

Praktyka absolwencka może być odbywana odpłatnie lub nieodpłatnie. Wysokość miesięcznego świadczenia pieniężnego nie może przekraczać dwukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Ile trwa praktyka absolwencka?

Umowa absolwencka nie może być zawarta na okres dłuższy niż 3 miesiące. Tygodniowy wymiar pracy nie może przekraczać 40 godzin. Zawarcie kolejnej umowy pomiędzy praktykantem a tym samym podmiotem przyjmującym na praktykę jest możliwe tylko, gdy łączny okres nie przekroczy 3 miesięcy. W przypadku gdy praktyka odbywana jest:

  1. nieodpłatnie - umowa może być rozwiązana na piśmie w każdym czasie;
  2. odpłatnie - umowa może być rozwiązana na piśmie z zachowaniem siedmiodniowego terminu wypowiedzenia.

Obowiązki praktykodawcy

Podmiot przyjmujący na praktykę zapewnia praktykantowi bezpieczne i higieniczne warunki odbywania praktyki, w tym - w zależności od rodzaju świadczeń i zagrożeń związanych z odbywaniem praktyki - odpowiednie środki ochrony indywidualnej.

Po zakończeniu praktyki przyjmujący na praktykę ma obowiązek wystawienia (na wniosek praktykanta) zaświadczenia na piśmie o rodzaju wykonywanej pracy i umiejętnościach nabytych w czasie odbywania praktyki.

Praktyka absolwencka a status bezrobotnego

Praktykant, który zarejestrował się w urzędzie pracy jako bezrobotny, nadal może utrzymać ten status, mimo zawarcia z pracodawcą umowy o praktyki absolwenckie. W tym celu musi przedstawić w urzędzie pracy umowę o praktykę. Jeśli praktyka jest nieodpłatna lub wynagrodzenie nie przekracza połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, to praktykant może nadal pobierać zasiłek dla bezrobotnych.

Praktyka absolwencka a ubezpieczenie

Zawarcie umowy o praktyki absolwenckie nie wiąże się z ubezpieczeniem zdrowotnym i społecznym u pracodawcy. Wyłącznym obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie ubezpieczenia wypadkowego. Jednakże jeżeli praktykę absolwencką podejmuje osoba zarejestrowana jako bezrobotna w urzędzie pracy, nie traci ona prawa do ubezpieczenia. Warto też pamiętać, że jeżeli praktykant ma status studenta to co do zasady powinien być zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez swoją uczelnie.

Praktyka absolwencka a zerowy PIT / ulga dla młodych

Umowa absolwencka w przeciwieństwie do umowy zlecenia, nie korzysta z zerowego PIT-u dla osób, które nie ukończyły 26. roku życia.

Umowa zlecenie na praktyki lub staż

Bardzo często studenci sami znajdują oferty praktyk albo stażu i odbywają je na podstawie umów cywilnoprawnych, jak chociażby umowa zlecenie. Przez umowę zlecenie należy rozumieć zobowiązanie jednej osoby (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności dla innego podmiotu (zleceniodawcy), na warunkach określonych w umowie. Dla takich umów zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego, a nie kodeksu pracy. Stąd też w tym przypadku nie przysługują ustawowe uprawnienia dotyczące urlopu czy okresu wypowiedzenia. Tego typu postanowienia należy sobie samemu wynegocjować.

Umowa zlecenie może być zarówno płatna, jak i bezpłatna. Jak wynika z przepisów kodeksu cywilnego, rozwiązanie umowy zlecenia może nastąpić niezależnie od czasu, na jaki została ona zawarta. To oznacza, że po wypowiedzeniu umowa wygasa ze skutkiem natychmiastowym. Jednak strony mogą umieścić w umowie szczególne postanowienia dotyczące okresu wypowiedzenia.

Jeśli praktykant ma jeszcze status studenta i nie ukończył 26. roku życia wówczas nie ma konieczności opłacania za niego składek ZUS, ponieważ jest on z nich zwolniony. To samo dotyczy ubezpieczenia zdrowotnego.

Pamiętać należy jednak o konieczności stosowania minimalnej stawki godzinowej, która w 2020 r. wynosi 17 zł brutto i jest powiązana z kwotą minimalnego ustawowego wynagrodzenia, które obecnie wynosi 2600 zł brutto.

Umowa zlecenie korzysta z zerowego PIT-u dla osób, które nie ukończyły 26. roku życia.

Umowa o organizację studenckich praktyk zawodowych

W tym przypadku praktyki odbywane są w ramach umowy (porozumienia) zawartej pomiędzy uczelnią wyższą, a podmiotem który przyjmuje na praktyki (zazwyczaj trwają krócej niż praktyki absolwenckie i muszą być ściśle związane z kierunkiem kształcenia). Praktykanta na praktykę kieruje jego macierzysta. Pozwala ona na zaliczenie praktyk przewidzianych programem studiów, dlatego zakres praktyk powinien odpowiadać programowi studiów.

W umowie określa się program praktyk i wyznacza opiekuna. Pracodawca zobowiązuje się do zapewnienia praktykantowi odpowiedniego stanowiska pracy i sprawowania nadzoru nad właściwym wykonywaniem praktyk.

Najczęściej taka umowa ma charakter nieodpłatny, co oznacza że praktykant nie otrzymuje wynagrodzenia. Zazwyczaj jest on także zobowiązany do wykupienia ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW), choć często obowiązek ten realizowany jest przez uczelnię.